Aanstaande zondag zijn de parlementsverkiezingen, en afgelopen vier weken was het campagnetijd. Elf partijen strijden om 123 zetels in de assemblee. Campagne voeren gaat hier iets anders dan in Nederland: met meer geweld en lawaai. De eerste dag werden we al met zonsopgang gewekt door het campagnegeweld. Gelukkig is dat daarna niet meer voorgekomen.
Campagne voeren betekent lange optochten van motoren en trucks volgeladen met in partij-T-shirts gestoken, met vlaggetjes zwaaiende mensen en heel veel heel harde muziek. Mensen krijgen betaald voor het meedoen, de grootste partij betaalt het meest. Campagne voeren betekent overal posters. Wildplakken is de norm bij gebrek aan officiële plakplaatsen. Ook ons huis moest eraan geloven. Campagne voeren betekent langzaam rijdende auto’s met luidsprekers op het dak vanwaar uit verkiezingsboodschappen schalmen. Volume lijkt belangrijker te zijn dan geluidskwaliteit.
Officieel mag het niet, maar officieus betekent campagne voeren ook cadeautjes uitdelen. Vooral de grootste en rijkste partij strooit rijkelijk met geld, kleding en rijst in ruil voor stemmen. Officieus betekent campagne voeren ook intimideren: ‘Als je niet op ons stemt, zullen de Vietnamezen Cambodja binnenvallen’.
Ook in Cambodja kennen ze uitzendingen van de politieke partijen. Dat is heel wat, want buiten de campagnetijd om berichten de meeste media alleen ter faveure van de grootste partij. Wel werd er door de oppositiepartijen geklaagd dat de kwaliteit van hun uitzendingen te wensen overliet. Een nog grotere domper op de democratische feestvreugde was de moord op een journalist die gelieerd was aan de grootste oppositiepartij, de Sam Rainsy Party. Het is nog onduidelijk of deze moord (en een aantal andere) gemotiveerd was door de verkiezingen.
En dan is er natuurlijk nog het geschil rond de Preah Vihear tempel dat het nationalisme heeft doen oplaaien. De Cambodjanen zijn heel boos op de Thai. Thaise producten worden geboycot. Het gerucht gaat dat fruit uit Thailand vergiftigd is. Toch lijkt het conflict niet door nationalisme, maar door politieke belangen geregisseerd te worden. Onrust speelt de heersende partij in Cambodja in de kaart tijdens de verkiezingen: zij wordt geassocieerd met het leger en claimt stabiliteit gebracht te hebben na de burgeroorlog. Ook aan de vorig verkiezingen in 2003 gingen rellen met Thailand vooraf. In Thailand is het de oppositie die olie op het conflictvuur gooit in een poging de regering ten val te brengen.
Hoewel de onrust nu even goed uitkomt, denk ik niet dat het conflict echt uit de hand gaat lopen. Cambodja weet dat ze een oorlog met Thailand nooit zal winnen en heeft teveel belang bij een goede relatie met haar grote buurland. En Thailand zal haar miljardeninvesteringen in Cambodja niet willen riskeren. Het Cambodjaanse volk is daar echter nog niet zo zeker van. Gisteren kreeg ik de vraag: “Denk je dat dit conflict uitmondt in een nieuwe wereldoorlog?”.