Het lijkt misschien op het eerste gezicht ideaal: een paar gratis extra handen. Vaak brengen deze vrijwilligers ook nog een hoop geld mee, ingezameld onder familie en vrienden. Geld en menskracht: twee essentiële middelen waar vrijwel overal tekort aan is. Maar je weet nooit wie je in huis haalt, en de meeste weeshuizen voeren hier ook geen adequate controle op uit. Dat is schrikbarend in een land dat bekend staat als een bestemming voor kindersekstoerisme.

Met het komen en gaan van vele vrijwilligers, krijgen de kinderen geen gelegenheid om zich te hechten aan mensen. Dat probleem wordt groter naarmate de verhouding vaste medewerkers : vrijwilligers meer doorslaat naar die laatste kant. Bovendien: hoe voorkom je dat zo’n vrijwilliger als een olifant over de lokale cultuur heen walst? De Cambodjaanse cultuur verschilt veel meer van de Westerse dan je in een paar weken tijd beseft.

De vrijwilligers zijn er vaak maar voor een relatief korte tijd, en willen in die periode zoveel mogelijk bijdragen. Wat vaak tot gevolg heeft, dat ze veel voor de kinderen kopen. De ene week neemt iemand ballonnen mee, de volgende week zijn ze met zijn allen aan het vliegeren, en de daarop volgende week is er weer een groot feest met muziek, drinken en eten. Een kennis die in een weeshuis werkt, maakt zich daar zorgen over: de kinderen zijn gewend alles te krijgen, en leren niet om ergens voor te werken of sparen.

Het grootste gedeelte van de kinderen die in een weeshuis wonen, zijn helemaal geen wees. Regelmatig worden kinderen door hun (arme) ouders naar een weeshuis gestuurd, omdat ze denken dat hun kinderen daar betere toekomstmogelijkheden hebben. Of omdat ze niet de middelen hebben om alle monden in de familie te voeden. Maar ook een weeshuis kan lang niet altijd een stabiele omgeving bieden. Door gebrek aan geld wordt er nog wel eens een weeshuis opgedoekt. Of kinderen geven dansvoorstellingen om geld binnen te halen, iets wat dicht in de buurt komt van kinderarbeid. Voor een kind is het toch echt het beste is om op te groeien in familieverband.

Het opvangen van kansarme kinderen in een weeshuis lost niet de kern van het probleem op. Sterker nog: het bestaan van veel weeshuizen zorgt zelfs voor meer zogenaamde wezen. Als je echt wat voor arme kinderen wil doen, zamel dan geld in voor een project met straatkinderen, of steun een ontwikkelingsproject. Laat het uitvoerende werk over aan professionals. Of zet je voor een lange termijn in!

De Olympische Spelen leven hier niet zo. Hoewel er vier Cambodjaanse sporters meedoen, lees je bijna niets over hen in de krant. De twee marathonlopers en twee zwemmers maken ook niet veel kans op een medaille.

Toch hebben steeds meer Cambodjanen begrepen dat een beetje bewegen goed voor je is. Met zijn duizenden drommen ze elke dag rond zonsopgang en/of zonsondergang samen in het Olympisch Stadion vlak bij ons huis om te sporten. Het is daar dan een chaotische mix van groepjes aerobicende mensen, wandelaars, hardlopers, joggers, flanerende pubermeisjes en groepjes opgeschoten jongens die naar die meisjes kijken.

Ook ik weet best dat een beetje bewegen goed voor me is. Maar ik vind het toch het prettigst om dat thuis te kunnen doen. Dat gaat nog steeds erg goed met de WII, al zal ik ook wel nooit kans maken op een Olympische medaille.

Hoewel verboden, is in Cambodja vrij gemakkelijk aan drugs te komen. Wiet wordt openlijk verkocht, zij het verwerkt in etenswaar. Waar wij de term ‘space’ gebruiken (spacecake), wordt hier alles ‘happy’ genoemd (happy cake). Zo is er een pizzeria midden in een van de drukst bezochte toeristenstraten, die de ‘Happy Herb Pizza’ heet. En nee, ‘Herb’ staat hier niet voor Italiaanse keukenkruiden. Ook harddrugs schijnt redelijk gemakkelijk te krijgen zijn. Elk jaar overlijden een aantal toeristen aan een overdosis.

Nu beperkt mijn drugsgebruik zich tot het innemen van een flink stuk chocola op zijn tijd. Dat wil niet zeggen dat ik tegen drugsgebruik ben: integendeel. Als iemand af en toe een verdovend middel tot zich wil nemen, heb ik daar in principe geen bezwaar tegen. Maar de naïviteit en het gemak waarmee deze meisjes in de bus met drugs omgingen, begrijp ik gewoon niet.

Eén van de dames spande de kroon. De dag ervoor was zij jarig geweest, en om dat te vieren, had zij zich door iemand wat in laten spuiten. IN LATEN SPUITEN! Ze kende deze jongen niet, maar hij was erg aardig geweest. Wat hij haar precies had toegediend wist ze niet. Toen ze de volgende ochtend enigszins beroerd wakker werd, was die jongen al weg, dat was wel een beetje vreemd. Ben ik nu ouderwets en vindt de rest van de wereld dit normaal?

Het is al weer ruim twee weken geleden dat de verkiezingen plaatsvonden, en de officiële uitslag is net bekend gemaakt. Zoals iedereen al had voorspeld heeft de grootste partij, de Cambodian People Party (CPP), dik gewonnen. Zij heeft meer dan twee derde van de zetels in de wacht gesleept.

Tijdens de verkiezingsdag zelf was het onwerkelijk stil in het anders altijd overvolle Phnom Penh. Er was bijna geen verkeer op straat en de meeste winkels waren dicht. We hebben de gelegenheid aangegrepen om een flinke stadswandeling te maken. Veel mensen hadden de stad verlaten. Je moest stemmen waar je geregistreerd staat, en veel mensen zijn niet officieel ingeschreven in Phnom Penh.

Een andere reden voor de rust is minder leuk. Tot nu toe zijn er altijd kleine of grotere rellen geweest op verkiezingsdagen. Mensen waren dus bang en bleven binnen. Sommigen hadden zelfs van tevoren gehamsterd. Uiteindelijk was dat niet nodig: het is heel rustig gebleven. Wel zijn er een aantal onrechtmatigheden geconstateerd. De namen van een aantal stemgerechtigden waren verdwenen van de registratielijsten waardoor zij niet konden stemmen. En zo hebben de oppositiepartijen wel meer klachten ingediend.

Internationale waarnemers hebben geconcludeerd dat alles relatief eerlijk, zij het niet perfect, is verlopen. Een goede stap op weg naar meer democratie. Hoewel, met zo’n overweldigende meerderheid kan de CPP alleen heersen: zij hoeft geen coalitie meer te vormen met een andere partij of zelfs maar rekening te houden met de oppositie. Dat zou nog wel eens een bedreiging van de prille democratie kunnen betekenen. Aan de andere kant: in feite had zij altijd al de touwtjes zeer stevig in handen.

Een mooie gelegenheid om onze nieuwste hobby te beoefenen: fotograferen. Van een vriend konden we een aantal lenzen lenen. Helaas zat het weer alleen niet mee: het heeft de hele dag geregend. En ja, het is wel regenseizoen nu, maar een hele dag achter elkaar miezerregen zoals in Nederland, dat komt hier echt niet veel voor.

Dat was pech dus, maar gelukkig gaven de feloranje geklede monniken soms wat kleur aan het grauwe landschap.

Campagne voeren betekent lange optochten van motoren en trucks volgeladen met in partij-T-shirts gestoken, met vlaggetjes zwaaiende mensen en heel veel heel harde muziek. Mensen krijgen betaald voor het meedoen, de grootste partij betaalt het meest. Campagne voeren betekent overal posters. Wildplakken is de norm bij gebrek aan officiële plakplaatsen. Ook ons huis moest eraan geloven. Campagne voeren betekent langzaam rijdende auto’s met luidsprekers op het dak vanwaar uit verkiezingsboodschappen schalmen. Volume lijkt belangrijker te zijn dan geluidskwaliteit.

Officieel mag het niet, maar officieus betekent campagne voeren ook cadeautjes uitdelen. Vooral de grootste en rijkste partij strooit rijkelijk met geld, kleding en rijst in ruil voor stemmen. Officieus betekent campagne voeren ook intimideren: ‘Als je niet op ons stemt, zullen de Vietnamezen Cambodja binnenvallen’.

Ook in Cambodja kennen ze uitzendingen van de politieke partijen. Dat is heel wat, want buiten de campagnetijd om berichten de meeste media alleen ter faveure van de grootste partij. Wel werd er door de oppositiepartijen geklaagd dat de kwaliteit van hun uitzendingen te wensen overliet. Een nog grotere domper op de democratische feestvreugde was de moord op een journalist die gelieerd was aan de grootste oppositiepartij, de Sam Rainsy Party. Het is nog onduidelijk of deze moord (en een aantal andere) gemotiveerd was door de verkiezingen.

En dan is er natuurlijk nog het geschil rond de Preah Vihear tempel dat het nationalisme heeft doen oplaaien. De Cambodjanen zijn heel boos op de Thai. Thaise producten worden geboycot. Het gerucht gaat dat fruit uit Thailand vergiftigd is. Toch lijkt het conflict niet door nationalisme, maar door politieke belangen geregisseerd te worden. Onrust speelt de heersende partij in Cambodja in de kaart tijdens de verkiezingen: zij wordt geassocieerd met het leger en claimt stabiliteit gebracht te hebben na de burgeroorlog. Ook aan de vorig verkiezingen in 2003 gingen rellen met Thailand vooraf. In Thailand is het de oppositie die olie op het conflictvuur gooit in een poging de regering ten val te brengen.

Hoewel de onrust nu even goed uitkomt, denk ik niet dat het conflict echt uit de hand gaat lopen. Cambodja weet dat ze een oorlog met Thailand nooit zal winnen en heeft teveel belang bij een goede relatie met haar grote buurland. En Thailand zal haar miljardeninvesteringen in Cambodja niet willen riskeren. Het Cambodjaanse volk is daar echter nog niet zo zeker van. Gisteren kreeg ik de vraag: “Denk je dat dit conflict uitmondt in een nieuwe wereldoorlog?”.

Aan deze internationale erkenning ging een hoop onrust vooraf. Cambodja en Thailand bekvechten al jaren om de op de grens liggende Preah Vihear tempel. In de jaren ’60 oordeelde het internationale gerechtshof in Den Haag dat de tempel Cambodjaans is. Sommige Thai betwisten dit nog steeds. Over tot welk land het omliggende gebied behoort, is nooit duidelijkheid gekomen.

Gedurende de aanloop naar de vergadering van het Werelderfgoed Comité in Canada, waar de benoeming plaatsvond, werden zowel in Thailand als in Cambodja vele nationalistische gevoelens aangewakkerd. De Thaise overheid had toegezegd vóór plaatsing op de lijst te stemmen. De Thaise oppositie greep die beslissing aan voor hevige protesten. Rellen volgden in Thailand, en Cambodjanen waren woedend op de Thai. Uiteindelijk is zelfs de grensovergang bij de tempel gesloten uit angst voor onrusten.

Het laatste woord in Thailand is nog niet gezegd. De goedkeuring door de Thaise delegatie zou er wel eens voor kunnen gaan zorgen dat er koppen gaan rollen binnen de regering. Ook voor Cambodja is het probleem nog niet opgelost. De uitspraak gaat namelijk alleen over de tempel zelf, niet over de omliggende betwiste gebieden met toegangswegen, souvenirstalletjes en een heleboel exploitatiemogelijkheden. De beslissing daarover is uitgesteld tot 2010, volgens een in Thailand verspreid document. Maar dat beseft nog niemand in Cambodja. Sterker nog: die informatie is hier helemaal niet bekend gemaakt. Voorlopig vieren de Cambodjanen feest. Met dat middernachtelijke vuurwerk in Siem Reap dus, direct nadat de beslissing aan de andere kant van de wereld genomen was. En met vele andere festiviteiten.

Op de foto’s ziet de Preah Vihear tempel er adembenemend uit. Ik heb het bouwwerk zelf nog niet kunnen aanschouwen, hoewel het hoog op mijn verlanglijstje staat. Want de ironie wil: hoewel de tempel vanuit Thailand heel gemakkelijk te bereiken is via een asfaltweg, de toegangsweg aan Cambodjaanse zijde is in verregaande staat van ontbinding. De weg is zo slecht dat zelfs een normale 4×4 de berg niet op komt, zeker niet in het regenseizoen. Er zijn vele plannen om dit te verbeteren, maar de uitvoering van die plannen zal nog wel een paar jaar op zich laten wachten. Wie weet ga ik toch het avontuur aan binnenkort, want ik ben natuurlijk wel nieuwsgierig geworden door alle commotie.

Wie geïnteresseerd is in meer details kan de volgende sites bezoeken:

• wikipedia
• the Phnom Penh Post
• BBC World
• The Mirror
  

Ik word verwacht om half acht ’s ochtends aanwezig te zijn op kantoor: erg vroeg en ik kan er maar niet aan wennen. Maar helaas: flexibele werktijden kennen ze hier niet. Dus is het elke ochtend weer haasten om op tijd te zijn. Gelukkig is het nog geen tien minuten fietsen naar mijn werk. Maar in tien minuten fietsen kan een hoop gebeuren waar je spontaan een ochtendhumeur van krijgt.

Ik ben nog maar net de bocht om, de drukke weg op, of ik word al gesandwiched door een grote SUV aan de ene kant en een tuktuk aan de andere. Als fietser sta je duidelijk onderaan in de verkeershiërarchie. Oftewel: niemand houdt rekening met jou: jij bent degene die uit moet kijken. Gelukkig letten ze meestal wel een beetje op je als je buitenlander bent. Meestal.

Het stoplicht staat niet goed afgesteld: er is veel te weinig tijd om al het verkeer van onze rijbaan door te laten voor het weer op rood springt. Bovendien blijft iedereen die niet in een auto met airconditioning zit vijftig meter vóór het stoplicht in de schaduw wachten op groen licht. Iedereen, dus je kunt er niet langs. Tegen de tijd dat ik het kruispunt bereikt heb, staat het licht al weer op rood en moet ik wachten op de volgende ronde. De stoplichten hebben allemaal handige tellers, dus je weet precies hoeveel seconden het nog gaat duren.

Groen! Voorzichtigheid is nog steeds geboden, want er zijn altijd een paar waaghalzen die op hun brommers nog snel met een noodgang door rood rijden. Of een belangrijk iemand in een hele grote dure auto voor wie de verkeersregels niet gelden. Als ik verder rijd, word ik aangestaard door twee grote verschrikte ogen. Een tweejarig meisje, dat tussen haar ouders en broertje in op een motor zit, heeft duidelijk ontzag voor mijn reusachtige afmetingen en blanke huid. Ik hoop maar dat haar moeder haar goed vast houdt. Weer moet ik afremmen: ditmaal voor een auto die uitparkeert en daarbij alle rijbanen in beslag neemt. In- en uitparkeren behoort duidelijk niet tot de speciale verrichtingen die je oefent tijdens je rijlessen hier.

Dan, als ik bijna bij kantoor ben, hoor ik opeens naast me: “Hello, what is your name?” Ik kijk om en zie een jongetje van een jaar of twaalf naast me fietsen. Zijn kleren, vervoermiddel en kleine gestalte verraden dat hij uit een arm gezin komt. Ergens heeft hij een paar woordjes Engels opgepikt, en dat wil hij graag laten horen. Dat ik ook een paar woordjes in zijn taal kan spreken, vindt hij helemaal fantastisch. We hebben een kort gesprekje. Hij blijkt onderweg naar school te zijn. Helaas duurt onze onverwachte ontmoeting niet lang want ik alweer bij kantoor aangekomen. Maar mijn ochtendhumeur is spontaan weer verdwenen.

• Eind april: Hun Sen zegt dat een stem op zijn partij een stem voor vrede is. Als één van de oppositiepartijen aan de macht komt, zal de kans op burgeroorlog groot zijn.
• 12 juni (en eerder): Hun Sen belooft dat elke politicus van een oppositiepartij die overloopt naar zijn partij CPP, een adviseurspositie krijgt die gelijk staat aan de rang van staatssecretaris of minister. Met bijbehorend salaris uiteraard. Hij kan dat bepalen, want hij is tenslotte hoofd van de regering. En hij bepaalt dus wat er met het overheidsbudget gebeurt.
• 24 juni: Hun Sen zegt dat zijn partij, de Cambodian People Party (CPP), alleen een coalitie wil vormen met Funcinpec, de partij waarmee ze nu ook in coalitie regeren. Als Funcinpec geen zetels krijgt, dan zal de CPP alleen regeren.

Enkele andere opmerkelijke gebeurtenissen in de aanloop naar de verkiezingscampagne:

• Sinds april zijn bijna 80 leden van oppositiepartijen overgelopen naar regeringspartij CPP. Zij kregen, zoals beloofd door Hun Sen, een adviseurspositie.
• Halverwege Juni wordt plotseling een onderzoek ingelast naar mogelijke betrokkenheid van één van de grootste oppositiepartijen, de Sam Rainsy Party (SRP), bij een moordaanslag op Hun Sen in 1998.
• Begin Juni wordt de hoofdredacteur van de enige krant die in handen is van de SRP opgepakt. Hij heeft een artikel geplaatst waarin de SRP-leider, Sam Rainsy, twee ministers beschuldigt van banden met de Rode Khmer in het verleden. Na een week wordt de hoofdredacteur weer vrijgelaten.
• Om de hierboven genoemde uitspraak probeert de overheid de politieke immuniteit van Sam Rainsy op te heffen, zodat ze hem voor het gerecht kunnen slepen. Uiteindelijk besluit de rechter dat dat niet mogelijk is voor de verkiezingen.

En nu is het dus officieel campagnetijd. Hun Sen heeft gezegd dat hij geen toespraken meer zal houden in deze periode. Toch zal er ongetwijfeld nog genoeg interessants gebeuren, dus: wordt vervolgd!

PS: bron voor alle hierboven vernoemde informatie is de krant Cambodia Daily.

Afgelopen donderdag was de Britse koningin jarig. Om dat te vieren, organiseerde de Britse ambassade een sjiek feestje in een duur hotel. Oftewel: iedereen strak in het pak gestoken, een kamerorkest dat live muziek verzorgt, en lang in de rij staan voor fish ’n chips. De versiering bestond uit een aantal uit ijs gehakte typisch Britse iconen. Een leuke gelegenheid om je eens op te doffen.

Zaterdag vierde vriendin Caroline haar 40e verjaardag. Voor deze gelegenheid had ze een kookcursus georganiseerd. We hebben een paar typisch Cambodjaanse gerechten leren maken. Het resultaat mochten we natuurlijk ook zelf opeten. Lekker!

Gisteren was er een afscheidsfeestje. Eén van mijn beste vriendinnen hier, Clare, gaat terug naar Engeland. Eigenlijk helemaal niets om te vieren, want ik zal haar vreselijk missen! De picknick in het park begon iets later dan gepland door een tropische regenbui. Na tien minuten moesten we de hele boel verplaatsen van de politie: het is kennelijk verboden om op het gras te zitten. Maar uiteindelijk werd het erg gezellig, ondanks de zere ledematen van het zitten op die harde stoeptegels.

En vandaag zijn Bart en ik precies twee jaar getrouwd! Een betere gelegenheid om uitgebreid uit eten te gaan bestaat niet. Dus togen wij naar het enige Spaanse restaurant in Phnom Penh voor een paar heerlijke tapas.

Het zal nu wel weer even afkicken worden na al die feestjes!