Het lijkt een trend: je vakantie combineren met vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld een weeshuis. In Cambodja kom ik regelmatig mensen tegen die zich een paar weken tot een paar maanden in komen zetten voor een weeshuis. Met wat ik nu ga zeggen, schop ik vast tegen vele schenen. Maar ik denk echt: hoewel goed bedoeld, dit weeshuistoerisme brengt weinig goeds en kan potentieel zelfs erg schadelijk zijn.
Het lijkt misschien op het eerste gezicht ideaal: een paar gratis extra handen. Vaak brengen deze vrijwilligers ook nog een hoop geld mee, ingezameld onder familie en vrienden. Geld en menskracht: twee essentiële middelen waar vrijwel overal tekort aan is. Maar je weet nooit wie je in huis haalt, en de meeste weeshuizen voeren hier ook geen adequate controle op uit. Dat is schrikbarend in een land dat bekend staat als een bestemming voor kindersekstoerisme.
Met het komen en gaan van vele vrijwilligers, krijgen de kinderen geen gelegenheid om zich te hechten aan mensen. Dat probleem wordt groter naarmate de verhouding vaste medewerkers : vrijwilligers meer doorslaat naar die laatste kant. Bovendien: hoe voorkom je dat zo’n vrijwilliger als een olifant over de lokale cultuur heen walst? De Cambodjaanse cultuur verschilt veel meer van de Westerse dan je in een paar weken tijd beseft.
De vrijwilligers zijn er vaak maar voor een relatief korte tijd, en willen in die periode zoveel mogelijk bijdragen. Wat vaak tot gevolg heeft, dat ze veel voor de kinderen kopen. De ene week neemt iemand ballonnen mee, de volgende week zijn ze met zijn allen aan het vliegeren, en de daarop volgende week is er weer een groot feest met muziek, drinken en eten. Een kennis die in een weeshuis werkt, maakt zich daar zorgen over: de kinderen zijn gewend alles te krijgen, en leren niet om ergens voor te werken of sparen.
Het grootste gedeelte van de kinderen die in een weeshuis wonen, zijn helemaal geen wees. Regelmatig worden kinderen door hun (arme) ouders naar een weeshuis gestuurd, omdat ze denken dat hun kinderen daar betere toekomstmogelijkheden hebben. Of omdat ze niet de middelen hebben om alle monden in de familie te voeden. Maar ook een weeshuis kan lang niet altijd een stabiele omgeving bieden. Door gebrek aan geld wordt er nog wel eens een weeshuis opgedoekt. Of kinderen geven dansvoorstellingen om geld binnen te halen, iets wat dicht in de buurt komt van kinderarbeid. Voor een kind is het toch echt het beste is om op te groeien in familieverband.
Het opvangen van kansarme kinderen in een weeshuis lost niet de kern van het probleem op. Sterker nog: het bestaan van veel weeshuizen zorgt zelfs voor meer zogenaamde wezen. Als je echt wat voor arme kinderen wil doen, zamel dan geld in voor een project met straatkinderen, of steun een ontwikkelingsproject. Laat het uitvoerende werk over aan professionals. Of zet je voor een lange termijn in!
Ik ben nou niet bepaald een sportfanaat, en gelukkig voor mij woon ik in een land vol met mensen die dat ook niet zijn. Er heerst hier geen sportcultuur en er wordt nauwelijks geld in sport gestoken. Het is voor sporters dan ook erg moeilijk om een internationaal topsportniveau te bereiken.
Toch hebben steeds meer Cambodjanen begrepen dat een beetje bewegen goed voor je is. Met zijn duizenden drommen ze elke dag rond zonsopgang en/of zonsondergang samen in het Olympisch Stadion vlak bij ons huis om te sporten. Het is daar dan een chaotische mix van groepjes aerobicende mensen, wandelaars, hardlopers, joggers, flanerende pubermeisjes en groepjes opgeschoten jongens die naar die meisjes kijken.
Campagne voeren betekent lange optochten van motoren en trucks volgeladen met in partij-T-shirts gestoken, met vlaggetjes zwaaiende mensen en heel veel heel harde muziek. Mensen krijgen betaald voor het meedoen, de grootste partij betaalt het meest. Campagne voeren betekent overal posters. Wildplakken is de norm bij gebrek aan officiële plakplaatsen. Ook ons huis moest eraan geloven. Campagne voeren betekent langzaam rijdende auto’s met luidsprekers op het dak vanwaar uit verkiezingsboodschappen schalmen. Volume lijkt belangrijker te zijn dan geluidskwaliteit.
Officieel mag het niet, maar officieus betekent campagne voeren ook cadeautjes uitdelen. Vooral de grootste en rijkste partij strooit rijkelijk met geld, kleding en rijst in ruil voor stemmen. Officieus betekent campagne voeren ook intimideren: ‘Als je niet op ons stemt, zullen de Vietnamezen Cambodja binnenvallen’.
En dan is er natuurlijk nog 
Gedurende de aanloop naar de vergadering van het Werelderfgoed Comité in Canada, waar de benoeming plaatsvond, werden zowel in Thailand als in Cambodja vele nationalistische gevoelens aangewakkerd. De Thaise overheid had toegezegd vóór plaatsing op de lijst te stemmen. De Thaise oppositie greep die beslissing aan voor hevige protesten. Rellen volgden in Thailand, en Cambodjanen waren woedend op de Thai. Uiteindelijk is zelfs de grensovergang bij de tempel gesloten uit angst voor onrusten.
Het stoplicht staat niet goed afgesteld: er is veel te weinig tijd om al het verkeer van onze rijbaan door te laten voor het weer op rood springt. Bovendien blijft iedereen die niet in een auto met airconditioning zit vijftig meter vóór het stoplicht in de schaduw wachten op groen licht. Iedereen, dus je kunt er niet langs. Tegen de tijd dat ik het kruispunt bereikt heb, staat het licht al weer op rood en moet ik wachten op de volgende ronde. De stoplichten hebben allemaal handige tellers, dus je weet precies hoeveel seconden het nog gaat duren.
